ایزدی: ماندگاری حافظه تاریخی در گرو پیوستگی و انتقال بین‌نسلی است

رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث فرهنگی و طبیعی بر ضرورت ثبت و روایت مستمر رویدادهای تاریخی و انتقال حافظه جمعی به نسل‌های آینده تأکید کرد.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، علیرضا ایزدی، رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث فرهنگی و طبیعی، در نشست تخصصی «از هیروشیما تا میناب؛ عدالت، حافظه و مسئولیت بین‌المللی در قبال جنایات جنگی» با اشاره به اهمیت حفظ و ماندگاری خاطره رویدادهای تاریخی اظهار کرد: برای ماندگار شدن یک رویداد، باید اصل پیوستگی را در نظر گرفت؛ اینکه امروز گرد هم بیاییم و درباره مینا سخن بگوییم، اما چند روز بعد آن را به فراموشی بسپاریم و سال آینده دوباره به یاد آن بیفتیم، نمی‌تواند به شکل‌گیری یک خاطره جمعی پایدار منجر شود.

وی افزود: بسیاری از نقاط، حوادث و رویدادهای دوران جنگ، به دلیل نبود پیوستگی در روایت و پاسداشت آن‌ها، به‌تدریج فراموش شده‌اند یا در گذر زمان با انحراف و تحریف در روایت مواجه شده‌اند؛ درحالی‌که حفظ اصالت تاریخی و انتقال درست واقعیت‌ها، ضرورتی انکارناپذیر برای صیانت از هویت ملی و فرهنگی است.

ایزدی با اشاره به تجربه کشور ژاپن در حفظ حافظه تاریخی حوادث جنگی، به‌ویژه در هیروشیما، تصریح کرد: بررسی تجربه زیسته ملت‌ها در مواجهه با حوادث تاریخی نشان می‌دهد که ماندگاری یک رویداد، نیازمند فراتر رفتن از روایت‌های مقطعی و تبدیل آن به بخشی از حافظه و آگاهی عمومی جامعه است. ما نیز باید برای ثبت و انتقال مؤثر رویدادهای تاریخی کشورمان، از ظرفیت‌های فرهنگی، اجتماعی و نهادی بهره بگیریم.

رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث فرهنگی و طبیعی، با اشاره به برخی مکان‌های مرتبط با حوادث جنگی در کشور، از جمله سردشت و قصرشیرین، خاطرنشان کرد: در برخی از این مکان‌ها، با وجود اهمیت تاریخی و انسانی رویدادهای رخ‌داده، نتوانسته‌ایم الگوی مناسبی برای حفاظت، روایت و انتقال این خاطرات ایجاد کنیم.

وی با اشاره به حادثه بیمارستان قصرشیرین و شهادت ۴۰ دختر ایرانی در این مکان گفت: چنین رویدادهایی بخشی از تاریخ و حافظه جمعی ما هستند، اما هنگامی که حفاظت از مکان، مستندسازی و روایت دقیق آن به‌صورت مستمر دنبال نشود، امکان فراموشی یا ارائه روایت‌های نادرست افزایش می‌یابد. صرف باقی ماندن بقایای یک مکان یا حضور افرادی برای روایت آن، بدون برخورداری از مستندات معتبر و روایت دقیق تاریخی، برای حفظ حقیقت و انتقال آن به نسل‌های آینده کافی نیست.

ایزدی در ادامه، عشق و دلبستگی به سرزمین را از عناصر بنیادین شکل‌گیری هویت ملی دانست و اظهار کرد: آنچه ما را به ریشه‌های این خاک پیوند می‌دهد و به هویت، اصالت و وقار می‌بخشد، عشق به این آب‌وخاک است؛ عشقی که فارغ از نگاه‌های سیاسی، قومیتی و منافع شخصی، می‌تواند زمینه‌ساز همبستگی اجتماعی و مسئولیت مشترک در قبال میراث تاریخی کشور باشد.

وی با تأکید بر پیوند میان هویت، فرهنگ و حافظه تاریخی افزود: پاسداشت میراث فرهنگی و رویدادهای تاریخی، تنها به حفظ یک بنا یا ثبت یک واقعه محدود نمی‌شود؛ بلکه مستلزم شناخت ریشه‌های هویتی، درک ارزش‌های مشترک و ایجاد زمینه‌ای برای انتقال این مفاهیم به نسل‌های آینده است.

رئیس مرکز ثبت، حفظ و احیای میراث فرهنگی و طبیعی در پایان تأکید کرد: برای ماندگار کردن یک اثر تاریخی یا رویدادی همچون مدرسه میناب، روایت شفاهی به‌تنهایی کفایت نمی‌کند. آنچه ماندگاری را رقم می‌زند، همبستگی و دلبستگی اجتماعی، همکاری مستمر دستگاه‌های مسئول، مستندسازی و روایت دقیق، انتقال بین‌نسلی و بهره‌گیری از ابزارهای مؤثر فرهنگی و ارتباطی است؛ ابزارهایی که با تکرار هدفمند و استمرار در استفاده از آن‌ها، می‌توانند حافظه تاریخی جامعه را زنده نگه دارند و مانع از فراموشی رویدادهای مهم شوند.

ایزدی با تأکید بر ضرورت حرکت مستمر و هدفمند در مسیر ماندگاری رویدادهای تاریخی اظهار کرد: آهسته و پیوسته حرکت کردن می‌تواند ما را به قله و هدف نهایی برساند. مدرسه میناب نیز نقطه عطفی برای بازتاب واقعیت فرهنگی ایران در عرصه جهانی و شکل‌دهی به خاطره‌ای جمعی در سطح بین‌المللی است.

وی افزود: اگر بتوانیم با دانش، آگاهی و نگاهی دقیق‌تر به این موضوع بپردازیم، ظرفیت بیشتری برای تبیین ابعاد این رویداد و انتقال پیام آن به افکار عمومی جهان خواهیم داشت. در این مسیر، بهره‌گیری از ابزارهای فرهنگی و ارتباطی و تدوین روایتی مستند و اثرگذار، می‌تواند زمینه‌ساز ماندگاری این رویداد در حافظه جمعی جهانیان شود.

کد مطلب 6991649 محدثه رمضانعلی