رشید جعفرپور، اشتاد علوم سیاسی در مقاله‌ای علمی عنوان داشت: اربعین با تبدیل ارزش‌های زیارت به سبک زندگی اجتماعی، ظرفیت تولید گفتمان تمدنی دارد.
به گزارش خبرگزاری مهر، رشید جعفرپور، دانش‌آموخته علوم سیاسی دانشگاه امام صادق(ع) و استاد علوم سیاسی در مقاله‌ای با عنوان «اربعین و تولید گفتمان تمدنی؛ تبیین ظرفیت‌های هویتی، اجتماعی و شبکه‌ای در مسیر تمدن‌سازی اسلامی»، ظرفیت‌های اجتماعی و فرهنگی اربعین را در شکل‌گیری گفتمان تمدنی و تحقق تمدن نوین اسلامی تبیین کرد.
در همایش بین‌المللی «نهضت حسینی و رسالت نبوی» در بغداد، مقاله دکتر رشید جعفرپور با موضوع «اربعین و تولید گفتمان تمدنی؛ تبیین ظرفیت‌های هویتی، اجتماعی و شبکه‌ای در مسیر تمدن‌سازی اسلامی» ارائه شد.
در این مقاله، اربعین حسینی فراتر از یک مناسک دینی و تجربه زیارتی فردی، به‌عنوان پدیده‌ای اجتماعی، فرهنگی و فراملی مورد بررسی قرار گرفته است؛ پدیده‌ای که به واسطه گردهمایی میلیون‌ها انسان، شکل‌گیری هویت جمعی، تقویت پیوندهای اجتماعی و ایجاد شبکه‌های ارتباطی گسترده، ظرفیت نقش‌آفرینی در فرآیند تمدن‌سازی اسلامی را دارد.
جعفرپور در این پژوهش با تأکید بر اینکه تمدن‌ها پیش از ظهور در قالب نهادها، ساختارهای سیاسی و فناوری‌ها، در عرصه معنا، ارزش، هویت و سبک زندگی شکل می‌گیرند، بیان می‌کند که روایت‌ها، نمادها، آیین‌ها و ارزش‌های مشترک می‌توانند افراد پراکنده را به یک هویت جمعی تبدیل کنند. از این منظر، اربعین ظرفیت آن را دارد که از یک رویداد فرهنگی و مذهبی به عاملی مؤثر در شکل‌گیری نظم اجتماعی و تمدنی تبدیل شود.
ضرورت پیوند میان هویت، سرمایه اجتماعی و گفتمان تمدنی
در این مقاله، مطالعات پیشین درباره اربعین در پنج محور مناسک و تجربه دینی، هویت‌سازی، تولید سرمایه و انسجام اجتماعی، شبکه‌های ارتباطی فراملی و ظرفیت تمدنی دسته‌بندی شده است. به اعتقاد نویسنده، حلقه کمتر بررسی‌شده در این مطالعات، چگونگی پیوند این عناصر و تبدیل آنها به یک گفتمان تمدنی منسجم است.
این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیلی ـ تبیینی و با بهره‌گیری از منابع دینی و روایی، مطالعات جامعه‌شناختی و نظریه‌های گفتمان، سرمایه اجتماعی و تمدن، به تبیین سازوکارهای این تحول پرداخته است.
عاشورا؛ بنیان معنایی گفتمان اربعین
بر اساس یافته‌های مقاله، عاشورا متن بنیادین گفتمان اربعین و امام حسین(ع) محور مرکزی نظام معنایی آن است. در این چارچوب، اربعین با ایجاد زمینه‌های مشترک معنایی و هویتی، می‌تواند زمینه‌ساز کنش جمعی، تقویت سرمایه اجتماعی و شکل‌گیری شبکه‌های ارتباطی فراملی باشد.
همچنین موکب‌های اربعینی در این تحلیل، صرفاً مراکز ارائه خدمات به زائران نیستند، بلکه به‌عنوان سلول‌های اجتماعی تمدن اربعینی معرفی می‌شوند؛ فضاهایی که در آنها ارزش‌هایی همچون مهمان‌نوازی، مواسات، خدمت داوطلبانه، اعتماد، مسئولیت‌پذیری و احترام به دیگری در روابط اجتماعی تجلی پیدا می‌کنند.
از دیگر محورهای مطرح‌شده در مقاله می‌توان به ظرفیت اربعین در عبور از مرزهای ملی، گفت‌وگوی تمدن‌ها، تقویت قدرت نرم و کمک به شکل‌گیری تمدن نوین اسلامی اشاره کرد.
تبدیل تجربه اربعینی به سبک زندگی؛ شرط تحقق ظرفیت تمدنی
نویسنده در جمع‌بندی پژوهش تأکید می‌کند که ظرفیت تمدنی اربعین صرفاً در حضور گسترده زائران خلاصه نمی‌شود، بلکه ارزش‌ها و روابط اجتماعی تولیدشده در این گردهمایی، عامل اصلی این ظرفیت به شمار می‌روند.
بر این اساس، تبدیل زیارت به معرفت، معرفت به هویت، هویت به کنش اجتماعی، کنش اجتماعی به سرمایه اجتماعی و سرمایه اجتماعی به شبکه‌های فراملی، می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری سبک زندگی و گفتمان تمدنی شود.
در این مقاله تصریح شده است که رابطه میان مناسک اربعین و تمدن‌سازی، مستقیم و خودکار نیست؛ بلکه تحقق این ظرفیت به انتقال ارزش‌های اربعینی از فضای موقت زیارت به عرصه عمومی زندگی اجتماعی وابسته است.
از این منظر، خدمت، مواسات، اعتماد، مشارکت داوطلبانه و مسئولیت‌پذیری باید از ایام اربعین فراتر روند و در خانواده، محله، دانشگاه، سازمان‌ها، جامعه مدنی و عرصه حکمرانی استمرار یابند تا زمینه شکل‌گیری تدریجی جامعه‌ای مبتنی بر ارزش‌های اربعینی فراهم شود.
جعفرپور در این پژوهش، فرایند تمدنی اربعین را در زنجیره‌ای مفهومی از عاشورا، اربعین و تولید معنا تا شکل‌گیری هویت، کنش جمعی، سرمایه اجتماعی، شبکه فراملی، سبک زندگی، گفتمان تمدنی و تمدن‌سازی صورت‌بندی می‌کند.
بر اساس نتیجه‌گیری مقاله، اربعین می‌تواند از یک رخداد آیینی به فرایندی اجتماعی و از آن به گفتمانی تمدنی ارتقا یابد؛ مشروط بر آنکه روح اربعین از مسیر کربلا به متن زندگی اجتماعی منتقل شود و زیارت به مسئولیت اجتماعی، محبت به همکاری، مواسات به حمایت اجتماعی و همدلی به سرمایه‌ای پایدار برای حل مسائل جامعه تبدیل شود.
کد مطلب 6988673
-
پیوندهای معنایی و معرفتی میان رسالت پیامبر اکرم(ص) وحماسه اربعین حسینی
-
اربعین؛ سازوکار تاریخی تجدید عهد و بازتولید هویت امت اسلامی است
-
تأکید بر ظرفیت اربعین برای تقویت همبستگی امت اسلامی در پرتو سنت نبوی
-
جعفرپور: اربعین ظرفیت تولید گفتمان تمدنی دارد
-
انتقاد اوباما به جنگ علیه ایران: تهران حالا حق وتو روی تنگه هرمز دارد
-
محفل سینه‌زنی در ویژه‌برنامه شام شهادت حضرت زهرا(س) در حرم رضوی
-
شب ۲۳۸ بیعت فاطمی با ولایت؛ طنین نوای عهد و مقاومت مردم اراک
-
اجتماع شبانه مردم خمین در شب ۲۳۸ تجدید میثاق با رهبری
-
بازگشایی بست خاطره‌انگیز شیخ بهایی حرم مطهر امام رضا(ع) با نمایی زیبا
-
نهضت عاشورا بابهره‌گیری از عناصر ارتباطی،پیام دین محمدی را ماندگار کرد
-
پیش‌بینی بارش در بیشتر مناطق کشور طی دو هفته آینده
-
اجرای مدیریت مشارکتی آب در اصفهان و گلپایگان؛ کشاورز شریک حفاظت می‌شود
-
رئیس سازمان فرهنگ در گذشت پدر شهید عبدالرحیم موسوی را تسلیت گفت
-
سه فینالیست کشتی فرنگی ایران در روز نخست؛ یک ملی‌پوش از طلا جا ماند
-
رئیس قوه قضاییه با رهبر معظم انقلاب دیدار کرد
-
حمید مطهری: برای بزرگ شدن باید از پرسپولیس امتیاز بگیریم
-
علی اسکو فینالیست نشد؛ برنز در انتظار فرنگی‌کار ایران
-
غلامرضا فرخی در یک جدال سخت و میلیمتری فینالیست شد
-
تارتار: خلق موقعیت در پرسپولیس نگران کننده نیست؛ تغییرات زیادی داشتیم
-
کلاس‌های دانشگاه فرهنگیان مشهد از ۴ تا ۱۸ آبان مجازی است
-
روزنامه‌های ورزشی شنبه دوم آبان ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های اقتصادی شنبه دوم آبان ۱۴۰۵
-
روزنامه‌های صبح شنبه دوم آبان ۱۴۰۵
- تلفن گویا و سانترال ابری
- وکیل آنلاین
- تور کربلا هوایی
- گرمی، پلتفرم سرمایه‌گذاری فلزات گران‌بها
- لاین نوری
- بلکا
- ایمپلنت اصفهان
- دانلود کتاب
- خرید اپل ایدی
- کلینیک ترک اعتیاد تهران
- دوربین مداربسته
- جراح بینی تهران
- جراح بینی در تهران
- قیمت موکت
- تور کربلا
- استند تسلیت
- مرجع پاسخ معتبر پزشکان
- قیمت ایمپلنت
- قطعات لباسشویی
- آموزشگاه تیزهوشان
- بلیط هواپیما
- نمایندگی بوش در تهران
- آموزشگاه زبان ملل
- قیمت و خرید سمعک نامرئی
- مهرینو
- تهران تایمز
- روزنامه آگاه