جهش تولید کاتالیست در ایران و فتح بازارهای ۴ کشور

یک شرکت دانش بنیان با تولید نسل های جدید کاتالیست در کشور ضمن شکست تحریم ها، توانسته محصولات خود را به کشورهای روسیه، ونزوئلا، ازبکستان و عراق صادر کند.

به گزارش خبرنگار مهر، محمد صادقی‌نیا مدیر تحقیقات شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو در نشست رونمایی از ۲ محصول «کاتالیست شیفت دمابالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دمامتوسط» با اشاره به توانمندی‌های تیم تحقیق و توسعه این شرکت اظهار کرد: مجموعه تحقیقات ما متشکل از نخبگان و متخصصان برتر کشور است. فرآیند فعالیت در این بخش با مطالعه منابع علمی و مهندسی معکوس نمونه‌های موجود آغاز می‌شود و در ادامه، با تکیه بر دانش بومی و خلاقیت پژوهشگران، محصولاتی تولید می‌گردد که نه‌تنها توان رقابت با نمونه‌های خارجی را دارند، بلکه در عمل نتایج بهتری نسبت به آن‌ها ثبت کرده‌اند.

میان‌بر فناورانه در بومی‌سازی کاتالیست‌ها

صادقی‌نیا در خصوص کیفیت محصولات تولیدی و سرعت توسعه فناوری در این مجموعه گفت: شرکت‌های بزرگ و صاحب‌نام دنیا با بهره‌گیری از تجهیزات فوق‌پیشرفته و سرمایه‌گذاری‌های کلان این فعالیت‌ها را انجام می‌دهند؛ با این حال، مسیری که ما در مجموعه سرو طی کرده‌ایم بسیار کوتاه‌تر از رقبای بین‌المللی بوده است.

توسعه چهار نسل کاتالیست ایرانی در ۶ سال

مدیر تحقیقات شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو افزود: به عنوان نمونه، برخی رقبای خارجی از دهه ۱۹۸۰ میلادی فعالیت خود را آغاز کرده و نسل چهارم محصول خود را پس از ۴۰ سال عرضه کردند؛ اما در مجموعه ما برای برخی محصولات، از سال ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۴ (طی مدت ۶ سال) چهار نسل پیاپی توسعه پیدا کرده است. بازخوردهایی که از مصرف‌کنندگان دریافت کرده‌ایم نیز موید نتایج بسیار مطلوب و عملکرد بهینه این کاتالیست‌ها است.

برتری کاتالیست ایرانی بر نمونه انگلیسی

صادقی نیا با اشاره به موفقیت‌های بین‌المللی این محصولات تصریح کرد: کیفیت بالای تولیدات ما نه‌تنها در داخل کشور، بلکه در بازارهای بین‌المللی نیز به اثبات رسیده است. در همین راستا، یکی از محصولات ما در مجتمعی در کشور روسیه بارگذاری و عملیاتی شد.

وی در بیان جزئیات این تجربه صادراتی گفت: مسئولان فنی آن مجتمع اعلام کردند به دلیل صادرات محصولات خود به بازارهای حساس اروپایی و الزام به خلوص فوق‌العاده بالا، وسواس زیادی روی انتخاب کاتالیست دارند. آن‌ها برای ارزیابی دقیق، نمونه کاتالیست ایرانی را به چند دانشگاه و مرکز علمی در روسیه تحویل دادند و جالب آنکه تمامی دانشگاه‌ها، محصول ما را به عنوان اولویت اول تأیید و انتخاب کردند.

مدیر تحقیقات شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو ادامه داد: حدود یک ماه پس از بارگذاری این محصول، بازخورد نهایی را دریافت کردیم. مشتری روسی اعلام کرد که نسل پیشین کاتالیست مورد استفاده آن‌ها ساخت شرکت مطرح «جانسون متی» انگلستان بوده، اما محصول ایرانی با ۱.۵ درصد ظرفیت بالاتر نسبت به نمونه انگلیسی مشغول به کار است و رضایت کامل آن‌ها را جلب کرده است.

تولید کاتالیست‌های سبز و حذف آلاینده‌های زیست‌محیطی

وی با اشاره به محصولات جدید رونمایی‌شده اظهار کرد: دو محصول جدیدی که رونمایی شدند، «کاتالیست شیفت دمابالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دمامتوسط» هستند که در فرآیندهای پتروشیمی و به‌ویژه برای خالص‌سازی جریان‌های گازی کاربرد دارند. در حوزه شیفت دمابالا به‌طور کلی سه نسل متفاوت کاتالیست وجود دارد؛ نسل اول مبتنی بر ترکیبات «آهن و کروم» است و نسل دوم، نسل جدید «بدون کروم» به شمار می‌رود. کروم با وجود نقش مثبت در فعالیت کاتالیستی، خطرات و مشکلات جدی زیست‌محیطی دارد و به همین دلیل کشورهای پیشرو به سمت حذف آن حرکت کرده‌اند.

وی افزود: وجود کروم علاوه بر مسائل محیط‌زیستی، در صنایع پتروشیمی نیز هنگام راه‌اندازی اختلالاتی نظیر تشکیل هیدروکربن‌های نامطلوب موسوم به واکس ایجاد می‌کند که سبب تأخیر در راه‌اندازی واحدها می‌شود. نسل جدید این کاتالیست‌ها به عنوان «کاتالیست‌های سبز» شناخته شده و در تولید پاک به کار می‌روند. شرکت بین‌المللی «هالدر تاپسو» حتی آهن را نیز از ساختار این محصول حذف کرده است که ما در مرحله نخست، تولید نسل بدون کروم را با پایداری و راندمان انرژی بالاتر بومی‌سازی کردیم و در گام بعد، توسعه نسل‌های بعدی را نیز در دستور کار داریم.

کاهش هزینه‌های سرمایه‌ای و نگاه صادراتی در کاتالیست شیفت دمامتوسط

مدیر تحقیقات این شرکت دانش‌بنیان همچنین درباره «کاتالیست شیفت دمامتوسط» خاطرنشان کرد: این کاتالیست با رویکرد صرفه‌جویی در مصرف انرژی و کاهش هزینه‌های عملیاتی و اجرای تأسیسات طراحی شده است. در طرح‌های نوین جهانی، به جای استفاده از دو مرحله مجزای شیفت دمابالا و دماپایین برای خالص‌سازی جریان گاز، هر دو واحد در یک یونیت «شیفت دمامتوسط» ادغام می‌شوند.

وی تاکید کرد: ادغام این مراحل موجب کاهش چشمگیر هزینه‌های سرمایه‌گذاری ثابت و هزینه‌های جاری مجتمع‌ها می‌شود. با توجه به ساختار واحدهای موجود، مصرف این کاتالیست در داخل کشور در حال حاضر محدودتر است؛ از این رو با رویکرد صادرات‌محور تولید شده و کشورهایی نظیر روسیه به دلیل احداث واحدهای نوین، تقاضای بالایی برای آن دارند.

از نخستین محصولات مورد تحریم در ایران، کاتالیست ها بودند

در ادامه این نشست، قدیر قیافه عضو هیئت‌مدیره شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با تشریح نقش محوری کاتالیست‌ها در چرخه صنعتی کشور اظهار کرد: نخستین محصولی که در کشور مورد تحریم قرار گرفت، کاتالیست‌ها بودند؛ تصمیمی که حاکی از شناخت دقیق دشمن از نقش حیاتی این محصولات به عنوان «قلب تپنده» پالایشگاه‌ها و صنایع مادر بود. حذف کاتالیست از فرآیندهای شیمیایی—نظیر راکتورهای تولید هیدروژن—به معنای نیاز به تجهیزاتی با ابعاد و ارتفاع غیراقتصادی و دماهای عملیاتی غیرممکن است.

وی با هشدار نسبت به پیامدهای وابستگی در این حوزه تصریح کرد: غیبت کاتالیست‌ها مستقیماً پایداری زنجیره تأمین سوخت و تولید بنزین کشور را مختل می‌کند. علاوه بر این، توقف این چرخه، زنجیره محصولات استراتژیکی همچون کودهای کشاورزی، روغن‌های خوراکی و حتی کاتالیست‌های خودرویی را متأثر کرده و به بروز بحران‌های جدی زیست‌محیطی و افزایش آلودگی هوا می‌انجامد.

قیافه با اشاره به بهره‌وری خیره‌کننده اقتصادی این فناوری گفت: کاتالیست محصولی مصرفی در ابعاد روزمره نیست، اما نقش آن در ارتقای بهره‌وری صنایع پالایش، گاز، پتروشیمی و فولاد بی‌بدیل است؛ به‌گونه‌ای که بهای اسمی خود کاتالیست در برابر میلیاردها دلار ارزش‌افزوده‌ای که برای اقتصاد کشور به ارمغان می‌آورد، عملاً به چشم نمی‌آید.

عضو هیئت‌مدیره این شرکت دانش‌بنیان به چالش‌ها و افتخارآفرینی‌های صادراتی اشاره کرد و افزود: ورود ما به بازارهای جهانی بیش از ۹ سال پیش با تمرکز بر بازار روسیه کلید خورد. تیم ایرانی در تمامی مناقصات بین‌المللی با تلفیقی از کیفیت رقابتی و قیمت مقرون‌به‌صرفه بر رقبای غربی غلبه می‌کرد؛ هرچند در مراحلی با مداخلات غیرفنی و امنیتی طرف‌های مقابل تلاش شد سد راه پیشرفت ایران شوند.

حضور مقتدرانه کاتالیست‌های ایرانی در بازارهای رقابتی ۴ کشور

وی تأکید کرد: همان‌گونه که ریشه یک درخت با صبوری و مقاومت از سخت‌ترین سنگ‌ها عبور می‌کند، مسیر توسعه فناوری ایران نیز متوقف‌شدنی نیست. ثمره این ایستادگی امروز حضور مقتدرانه کاتالیست‌های ایرانی در بازارهای رقابتی کشورهایی همچون روسیه، عراق، ازبکستان و ونزوئلا است؛ محصولی بومی که مرزها را درنوردیده و در تراز جهانی معامله می‌شود.

اعتراف دانشمندان بین‌المللی به اقتدار دانش کاتالیست در ایران قیافه با یادآوری گفت‌وگوی خود با یکی از دانشمندان برجسته آکادمی علوم روسیه یادآور شد: این استاد برجسته روسی صراحتاً تأکید کرد که انحصار تولید نسل‌های نوین این کاتالیست‌ها تنها در دست ۵ یا ۶ غول فناوری جهان بوده و ورود ایران به این باشگاه بسته و انحصاری، نشان‌دهنده یک جهش بزرگ علمی است. این دستاورد نماد بلوغ نخبگان ایرانی در هماوردی با برندهای چند ده‌ساله بین‌المللی است.

حتی در سخت ترین شرایط تحریمی کار را رها نکردیم

وی با تأکید بر ثبات قدم پژوهشگران در دوران جنگ اقتصادی خاطرنشان کرد: این مجموعه حتی در سخت‌ترین شرایط تحریمی و تنش‌های منطقه‌ای سنگر کار و تلاش را ترک نکرد. ایران سرمایه مشترک تمام مردم است و ما در خط مقدم نوآوری صنعتی، خود را موظف به خدمت به آینده این خاک می‌دانیم.

قیافه در پایان با مقایسه منابع طبیعی و انسانی کشور تصریح کرد: ایران با در اختیار داشتن ۸ درصد از ذخایر زیرزمینی، جایگاه پنجم جهان را پس از کشورهای روسیه، عربستان، آمریکا و کانادا به خود اختصاص داده است؛ این در حالی است که مساحت روسیه ۱۱ برابر ایران بوده اما ذخایر آن تنها ۳ برابر ما برآورد می‌شود و هنوز پهنه‌های وسیعی از ایران مورد اکتشاف قرار نگرفته است. با این وجود، ثروت حقیقی این سرزمین پیش از آنکه نفت و گاز باشد، تخصص، هوش و همت سرمایه انسانی کم‌نظیر آن است.

در ادامه برگزاری این نشست، حجت نظری مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با ترسیم مسیر رشد این مجموعه از یک ایده اولیه تا جایگاه کنونی، اظهار کرد: شرکت سرو با یک ایده محوری برای اجرای پروژه GTL (تبدیل گاز به سوخت مایع) توسط بنیان‌گذاران مجموعه شکل گرفت. در آن سال‌ها، کشور با محدودیت شدید در دسترسی به کاتالیست‌های خارجی مواجه بود و همین تحریمِ ناخواسته، زمینه‌ساز ورود نخبگان ما به حوزه تولید کاتالیست شد.

از تولید روزانه ۱۰ کیلوگرم کاتالیست تا رکورد ۱۵ تن

نظری با اشاره به جهش‌های خیره‌کننده این مجموعه در دو دهه اخیر افزود: آنچه از یک کارگاه کوچک در جاده کرج با تولید روزانه ۱۰ کیلوگرم کاتالیست آغاز شد، امروز به ۴ کارخانه پیشرفته و تولید انبوه رسیده است. این شرکت که در سال ۱۳۸۳ به ثبت رسید، هم‌اکنون با بهره‌گیری از ۶۷۵ نیروی متخصص، ظرفیت تولید خود را به رکورد ۱۵ تن در روز رسانده است؛ به‌طوری که سال گذشته ۴ هزار تن کاتالیست در این مجموعه تولید و روانه بازار شد.

صادرات یک‌سوم تولیدات به ۴ کشور دنیا

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با تأکید بر نگاه صادرات‌محور این مجموعه گفت: خوشبختانه محصولات این شرکت دانش بنیان علاوه بر تأمین نیاز داخلی، در بازارهای بین‌المللی نیز به جایگاه قابل‌قبولی دست یافته‌اند. هم‌اکنون یک‌سوم از محصولات ما به کشورهایی از جمله روسیه، ونزوئلا، ازبکستان و عراق صادر می‌شود.

وی تصریح کرد: برنامه‌ریزی‌های دقیق صورت‌گرفته نشان می‌دهد که با افزایش ظرفیت تولید به ۸ هزار تن در سال‌های پیش رو، هدف‌گذاری کرده‌ایم که بیش از ۵۰ درصد محصولات را به بازارهای جهانی صادر کنیم.

گام جدید دانش بنیان‌ها در خودکفایی صنایع پتروشیمی و پالایشی کشور

نظری با تأکید بر نقش واحد تحقیقات شرکت در نوآوری‌های مداوم، از رونمایی دو محصول جدید خبر داد و گفت: با اتمام فاز مطالعاتی و آزمایشگاهی، دو کاتالیست «شیفت دمابالای بدون کروم» و «کاتالیست شیفت دمامتوسط» در مسیر تولید انبوه قرار گرفته‌اند. این محصولات که حاصل ماه‌ها تلاش شبانه‌روزی تیم‌های تخصصی و دانشگاهی ماست، گامی دیگر در جهت خودکفایی صنایع پتروشیمی و پالایشی کشور محسوب می‌شود.

مدیرعامل شرکت دانش‌بنیان توسعه صنایع نفت و گاز سرو با اشاره به کیفیت رقابتی محصولات این شرکت اظهار داشت: کارنامه فنی سرو نشان‌دهنده کیفیت بسیار بالای محصولات ماست؛ به‌گونه‌ای که تاکنون هیچ گزارشِ شکست کاتالیستی از سوی صنایع مصرف‌کننده دریافت نکرده‌ایم.

کد مطلب 6945942 مهتاب چابوک