پرورش حافظه و فراموشی

اگر فراموشی یکی از ابزارهای ضروری حافظه باشد چه؟ اگر قرار نباشد هر چه از زندگی دریافت می‌کنیم، برای همیشه و با اهمیت یکسان در اختیار ما بماند چه؟

یادداشت مهمان، کورش علیانی، فعال فرهنگی: ما معمولاً از حافظه انتظار داریم چیزی را گم نکند. کسی را که جزئیات بیشتری به یاد می‌آورد تحسین می‌کنیم و کسی را که چیزی را فراموش کرده، ضعیف قلمداد می‌کنیم. از کودکی یاد گرفته‌ایم که حافظه خوب است و فراموشی بد. اما اگر فراموشی یکی از ابزارهای ضروری حافظه باشد چه؟ اگر قرار نباشد هر چه از زندگی دریافت می‌کنیم، برای همیشه و با اهمیت یکسان در اختیار ما بماند چه؟

در مارس ۲۰۲۵ پژوهشگران ییل گزارشی منتشر کردند که این تصور ساده را به پرسش می‌گیرد. آن‌ها مغز ۲۶ کودک ۴ تا ۲۴ را در حالت بیداری اسکن کردند و تصویرهایی به آن‌ها نشان دادند. بعد بررسی کردند کدام تصویرها برای کودک آشنا مانده است. هرچه فعالیت هیپوکمپ هنگام دیدن تصویر بیشتر بود، احتمال شناسایی بعدی آن تصویر هم بیشتر بود؛ رابطه‌ای که به‌ویژه از حدود ۱۲ ماهگی آشکار می‌شد. پس مغز کودکی که بعدها چیزی از آن دوران به یاد نمی‌آورد، در همان زمان از ساختن خاطره ناتوان نبوده است.

این یافته همه‌چیز را توضیح نمی‌دهد. نمی‌دانیم سرانجام آن خاطرات چه می‌شود و نمی‌توانیم ادعا کنیم هر تجربه‌ای حتماً جایی ذخیره شده است. اما دست‌کم می‌دانیم که ثبت کردن، نگه داشتن، و به یاد آوردن یک چیز نیستند. ممکن است چیزی را به یاد نیاوریم، بی‌آن که بتوانیم با اطمینان بگوییم هیچ ردی از آن در کار نیست.

شاید وقت آن رسیده باشد که فراموشی را نه دشمن حافظه، بلکه یکی از ابزارهای مدیریت آن بشناسیم. حافظه انبار بی‌پایان خاطرات نیست. برای این که بتوانیم از تجربه‌ها چیزی بیاموزیم، باید میان آن‌ها فرق بگذاریم، بعضی را برجسته کنیم، جزئیات کم‌اهمیت را کنار بگذاریم، و از رویدادهای متفاوت الگوهای مشترک بسازیم. فراموشی می‌تواند به همین کار کمک کند. قرار نیست همه‌چیز را به یک اندازه و تا ابد نگه داریم.

از این‌جا می‌توانیم به فراموشی در سالمندی هم طور دیگری نگاه کنیم. در آلزایمر و دیگر اختلالات حافظه در سالمندی، بدی ماجرا به این دلیل نیست که فراموشی ذاتاً چیز بدی است. مسئله غلبه‌ی فراموشی بر دیگر ابزارهای حافظه و بر هم خوردن هماهنگی آن‌ها است؛ تا جایی که اطلاعات ضروری دیگر به‌خوبی ثبت، حفظ، یا بازیابی نمی‌شوند. البته آلزایمر فقط زیاد شدن فراموشی معمولی نیست؛ بیماری‌ای است که به سازوکارهای مغز آسیب می‌زند.

بنابراین پرورش حافظه نباید به حفظ کردن شماره‌ها و نام‌ها محدود شود. یادگیری مهارتی تازه، بازگویی آنچه خوانده‌ایم، تلاش برای یادآوری بدون نگاه کردن به متن، معاشرت، و فعالیت بدنی می‌توانند به حفظ توانایی‌های شناختی کمک کنند. شواهد درباره‌ی اثر تمرین‌های ذهنی بر پیشگیری از زوال عقل هنوز محدود است و هیچ تمرینی تضمین نمی‌کند که آلزایمر سراغ ما نیاید. اما محدودیت دلیل کنار گذاشتن تمرین و کوشش برای بهبود کارکرد حافظه نیست.

هدف این نیست که هیچ چیز را فراموش نکنیم. هدف این است که حافظه تا جای ممکن قدرت انتخاب، نگهداری، و بازیابیش را حفظ کند. باید هم به یاد آوردن را پرورش بدهیم و هم فراموش کردن را؛ چون زندگی خوب به انبار بزرگ‌تری از گذشته نیاز ندارد، به استفاده‌ی بهتر از گذشته نیاز دارد.

کد مطلب 6994751

• کمبود حضور زنانه

• مراقب کودکان بودن

• روی پای خویشتن

• زیر باران شایعه

• درباره‌ ادایی بودن

• دفاع از طبیعت

• باران شو، ببار

• بازنشسته نباید بدود

• فاطمی: عملیات آبرسانی به روستای پشنده راز و جرگلان آغاز شد

• بازرسی ۳۰۵ کارگاه ساختمانی سیستان و بلوچستان از ابتدای سال

• حسن‌پور: شهدابی‌ها جوسازی کردند؛ بازیکن از تیم قزوینی پول گرفته بود!

• کمال تبریزی: سینمای مقاومت نباید در دام شعار و کلیشه بیفتد

• دو دیدار خانگی فوتسال کردستانی‌ها در هفته دوم لیگ دسته اول کشور

• نخودی مقتدرانه شروع کرد

• پلیس فنلاند تحقیقات کیفری درباره گوگل را آغاز کرد

• وزش باد نسبتاً شدید و احتمال رگبار باران در قم از امروز

• خبرسازی ضد انقلاب با ادعای دروغ «۷ زن در آستانه اعدام»

• استقرار سامانه‌های پدافندی نزدیک اقامتگاه ترامپ+ تصاویر

• برنامه سومین روز کشتی آزاد قهرمانی جهان؛ جدال ۲ آزادکار برای مدال طلا

• از حسرت یوشیدا تا بازگشت اسنایدر؛ روایت یزدانی و غول‌های ۹۷ کیلوگرم

• جنگ و ترور تاوان دارد؛ حالا نوبت شماست که تاوان پس بدهید

• واکنش دیپلمات ایرانی به اظهارات نخست‌وزیر انگلیس درباره موضوع هسته‌ای

• واکنش عراقچی به اظهارات صدراعظم آلمان؛ دیگر خط قرمزی وجود نخواهد داشت

• نوسازی ناوگان خودرویی جهاد کشاورزی لرستان آغاز شد

• اظهارات متناقض مقامات آمریکایی درباره تصمیم نهایی ترامپ درباره ایران

• ترامپ: ایران خواهان مذاکره است

• سقوط تریلی از ارتفاع ۴۰ متری؛ یک نفر جان باخت

• وزیری: قدرت و مقاومت، ضامن حفظ استقلال و عزت ملت ایران است

• 

  روزنامه‌های ورزشی شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵

• 

  روزنامه‌های اقتصادی شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵

• 

  روزنامه‌های صبح شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵

• قیمت ایمپلنت
• تشک مواج سلولی
• قیمت میلگرد سیادن ابهر
• تلفن گویا و سانترال ابری
• وکیل آنلاین
• تور کربلا هوایی
• گرمی، پلتفرم سرمایه‌گذاری فلزات گران‌بها
• لاین نوری
• بلکا
• ایمپلنت اصفهان
• خرید اپل ایدی
• کلینیک ترک اعتیاد تهران
• دوربین مداربسته
• جراح بینی تهران
• جراح بینی در تهران
• قیمت موکت
• تور کربلا
• استند تسلیت
• مرجع پاسخ معتبر پزشکان
• قطعات لباسشویی
• آموزشگاه تیزهوشان
• بلیط هواپیما
• نمایندگی بوش در تهران
• آموزشگاه زبان ملل
• قیمت و خرید سمعک نامرئی
• مهرینو
• تهران تایمز
• روزنامه آگاه