۱۵۰  سال نذر و همدلی پای یک دیگ؛ قصه آبگوشت شریکی بم

اهالی روستاهای بم روز آبگوشت‌پزان دور یک دیگ بزرگ جمع می‌شوند تا نذر خود را ادا کنند و آبگوشت شریکی را بار بگذارند؛ آیینی که به‌تازگی در فهرست میراث ملی معنوی ثبت شده است.

همشهری آنلاین- راحله عبدالحسینی: اهالی روستاهای بم از حدود ۱۵۰ سال پیش، برای ادای رسم آبگوشت شریکی، قطعه گوشت خود را با نشانه‌ای داخل دیگ می‌اندازند و در پایان، همگی اهالی روستا، نه فقط کسانی که گوشت نذری داخل دیگ انداخته‌اند، دور سفره می‌نشینند. آیین آبگوشت شریکی بم، بهانه‌ای برای کنار هم بودن است.

شیوه یک رسم مشارکتی

اصل و ریشه آیین آبگوشت شریکی بم به حدود ۱۵۰ سال پیش، در روستای دریجان بم، برمی‌گردد. آبگوشت شریکی از همان روزگار فقط یک خوراک و ترکیبی از گوشت و حبوبات نبود، بلکه همان‌طور که اسمش می‌گوید، شریک‌شدن اهالی در این آیین اهمیت داشته است.
یک مردم‌شناس کرمانی و مسئول ثبت میراث ناملموس استان کرمان، درباره این آیین به همشهری آنلاین می‌گوید: «آنچه این آیین را از پخت یک خوراک سنتی ایرانی متمایز می‌کند، نه مواد اولیه متفاوت، بلکه شیوه مشارکت مردم، نشانه‌گذاری گوشت‌ها و تقسیم محصول نهایی است.»

نشانه‌های مشخص در دیگ آبگوشت

ماجرا از نذرهای فردی آغاز می‌شود. ممکن است یکی از اهالی برای ادای نذر خود گوسفندی ذبح کند و فرد دیگری به اندازه یک وعده غذایی، گوشت نذری با خود آورده باشد. فاطمه رضاپور ادامه می‌دهد: «در رسم آبگوشت شریکی، افراد گوشت‌های نذری خود را در زمان مشخص که بانی مراسم یا همان معتمد روستا مشخص می‌کند، به محل برگزاری آیین می‌آورند. سهم گوشت هر فرد مشخص است، اما همگی در یک دیگ پخته می‌شوند. به همین دلیل، اهالی با نشانه‌هایی، گوشت‌ها را از یکدیگر متمایز می‌کنند.»
به گفته رضاپور، هر فرد گوشت نذری خود را با نشانه‌ای مشخص، مثل نخ یا چوب درخت، داخل دیگ می‌اندازد. البته اهالی از چوب درختی استفاده می‌کنند که باعث تلخ‌شدن آبگوشت نشود.
شهناز دریجانی، یکی از بانیان آیین آبگوشت شریکی در روستای دریجان بم، این رسم را از مادرش «حوا دریجانی» آموخته است. او به همشهری آنلاین می‌گوید: «مادرم همیشه می‌گفت آبگوشت شریکی بهانه‌ای است تا دور هم جمع شویم. برای همین هم بیشتر اوقات مادرم داوطلب میزبانی این مراسم می‌شد.»
دریجانی درباره شیوه میزبانی این مراسم بیشتر توضیح می‌دهد و می‌گوید: «میزبان هم در خانه‌اش به روی اهالی باز است و مدیریت مراسم را به عهده دارد و هم مابقی مواد آبگوشت را تهیه می‌کند؛ موادی که ما به آن آجیل آبگوشت می‌گوییم مثل سیب‌زمینی، پیاز، گوجه خشک یا رب گوجه‌فرنگی و نخود خردشده با آسیاب دستی، ترخون، برگه زردآلو و برگه به.»

همه اهالی سهم دارند

پخت آبگوشت شریکی معمولاً از صبح آغاز می‌شود تا برای غروب آماده باشد. پس از پخت، هر فرد می‌تواند سهم گوشت خود را که پیش‌تر نشانه‌گذاری کرده بود، از دیگ بردارد. شهناز دریجانی ۵۸ ساله است و در سال دست‌کم یک بار میزبان مراسم آبگوشت شریکی می‌شود. او ادامه می‌دهد: «یادم هست همسایه‌ها از صبح گوشت‌هایی را که به سیخ یا چوب زده بودند، به مادرم می‌دادند. عطر آبگوشت از خانه به کوچه که می‌رسید، نزدیک‌های غروب آبگوشت برای وعده شام حاضر می‌شد. هر خانواده‌ای متناسب با تعداد اعضا و گوشتی که داده‌بود، ظرفی می‌آورد تا سهم خود را تحویل بگیرد؛ فرقی نمی‌کرد خانواده‌ای دو نفره باشد یا سه‌نفره یا ۱۰ نفر و بیشتر.»

ماجرای گوشت رها در آبگوشت شریکی

رضاپور از بخشی با عنوان «گوشت رها» یاد می‌کند و می‌گوید: «گوشتی که بدون نشانه در دیگ قرار می‌گیرد و به شخص خاصی تعلق ندارد، گوشت رها نامیده می‌شود. این گوشت برای کسانی در نظر گرفته می‌شود که گوشت نذری نیاورده‌اند یا بضاعت و توانایی شریک‌شدن در مراسم را نداشته‌اند. بخشی از این گوشت هم به افراد کم‌برخوردارتر یا فقرای روستا اختصاص پیدا می‌کند تا آن‌ها نیز از غذای نذری سهم داشته باشند و پای سفره بنشینند.»
دریجانی هم می‌گوید که بخشی از گوشت رها برای افراد سالمند یا بیمار که امکان حضور در مراسم را ندارند، فرستاده می‌شود.
اصل ماجرای پخت آبگوشت شریکی همین است که نه‌تنها هر فرد سهمی از نذر خود را در غذا حفظ می‌کند، بلکه بخشی از حاصل کار جمعی به دیگرانی می‌رسد که به هر دلیلی امکان مشارکت نداشته‌اند.

آیینی برای تمام فصول

پخت آبگوشت شریکی بم در طول سال و چند بار انجام می‌شود. رضاپور می‌گوید: «این آیین فقط مختص به ماه محرم نیست. گاهی زمان برگزاری با مناسبت‌های مذهبی هم‌زمان است و گاهی نیز به نذرهای شخصی، مانند نذر برای سلامتی یک بیمار، ارتباط دارد.» علت ثبت ملی این آیین در پیوند میان نذر فردی، همکاری جمعی و تقسیم غذا خلاصه می‌شود.

کد خبر 1080778

• ۱۵۰ سال نذر و همدلی پای یک دیگ؛ قصه آبگوشت شریکی بم

• هم زمان با آغاز بارش‌ های پاییزی؛ هشدار درباره فروریختن خانه تاریخی گازر + فیلم

• هشدار آمریکا به کشورهای عربی درباره احتمال حمله به ایران | برای یک عملیات کوتاه و شدید علیه ایران آماده شوید

• همسر نتانیاهو: همه ما خواهیم مُرد!

• ابراز نگرانی دوباره درباره ایران و ۴۴۰کیلوگرم اورانیوم غنی شده | گروسی: هیچ نشانه‌ای مبنی بر بازسازی تأسیسات هسته‌ای آسیب‌دیده ایران وجود ندارد

• هشدار مرگ به رقیب نتانیاهو + عکس| آیزنکوت وارد لیست حذف جنبش مسلحانه یحیی شد

• بن‌بست انتخاباتی در اسرائیل؛ نه نتانیاهو و نه آیزنکوت اکثریت ندارند

• ترامپ: انتظار داشتم با حمله به ایران قیمت بنزین ۳ برابر شود! | داریم به این فکر می‌کنیم که نام تنگه هرمز را به تنگه ترامپ تغییر دهیم!

• احتمال تشکیل کابینه اسرائیل به ریاست آیزنکوت؛ شکست سنگین نتانیاهو

• هشدار آمریکا به کشورهای عربی درباره احتمال حمله به ایران | برای یک عملیات کوتاه و شدید علیه ایران آماده شوید

• فوری| نتایج اولیه انتخابات اسرائیل؛ نتانیاهو پیشتاز است اما… | ۴سناریوی اصلی برای تشکیل کابینه آینده

• همسر نتانیاهو: همه ما خواهیم مُرد!

• هشدار مرگ به رقیب نتانیاهو + عکس| آیزنکوت وارد لیست حذف جنبش مسلحانه یحیی شد

• تصویر جالب از اختلاف قد چشمگیر رئیس جمهور موزامبیک با پوتین

• فوری | بحرین اجازه ورود ۲ لژیونر ایرانی به خاکش را نداد

• حکم اماراتی ها علیه ملی‌پوش ایران به دلیل ورود غیرقانونی

• روش تهیه حلیم بادمجان؛ چه کار کنیم حلیم بادمجان کشدار و نرم شود؟

• کاهش خطر فشارخون بالا با خوردن روزانه یک مشت از این خوراکی مقوی

• پیشنهادهای اروپا شبیه اولتیماتوم است نه راه حل بحران | مذاکرات در ابوظبی آغاز خواهد شد

• میراث ناملموس امروز ما برای آیندگان چیست؟

• رشد گردشگری و طراحی ۱۰ مسیر جدید | مسیر گردشگری عرفانی بسطام تا قونیه